هدف این مطالعه، بررسی تاثیر ازخودبیگانگی اجتماعی در مسوولیت اجتماعی کارکنان شرکت نفت کرمانشاه است. این مطالعه با روش توصیفی - تحلیلی از نوع پیمایشی و ابزار پرسشنامه محقق ساخته انجام شد. جامعه آماری، کارکنان شرکت توزیع و پخش فراورده های نفتی، پالایشگاه و خط لوله کرمانشاه هستند. تعداد نمونه مدنظر 400 نفر بود که با جدول لین و استفاده از دو روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای و تصادفی ساده انتخاب شدند. برای تحلیل یافته ها از نرم افزار SPSS و آزمون های آماری مانند همبستگی، مقایسه میانگین ها، رگرسیون چندگانه و سایر آزمون ها استفاده شد. نتایج حاصل از این پژوهش نشان می دهند میانگین مسوولیت پذیری اجتماعی برابر 83.51 است که این نمره در مقایسه با میانگین مدنظر (105) در حد پایین تری قرار دارد و نشان می دهد کارکنان در سازمان مذکور، مسوولیت پذیری کمتری دارند. نتایج نشان می دهند ازخودبیگانگی اجتماعی درکل با مسوولیت اجتماعی در بعد قانونی (r=-0.218)، در بعد اقتصادی (r=-0.234)، در بعد اخلاقی (r=-0.373)، در بعد بشردوستانه (r=-0.186) و در کل با مسوولیت پذیری اجتماعی (r=-0.36) رابطه معنادار دارد. میزان برخورداری از امکانات رفاهی با مسوولیت اجتماعی در بعد قانونی (r=0.157)، در بعد اقتصادی (r=0.011)، در بعد اخلاقی (r=0.046) و در بعد بشردوستانه (r=0.106) و در کل، با مسوولیت پذیری اجتماعی (r=0.116) رابطه معنادار دارد. نتایج تحلیل واریانس نشان می دهند میانگین مسوولیت اجتماعی برای کارکنان با وضعیت شغلی رسمی (83.49)، وضعیت قراردادی (89.18)، وضعیت پیمانی (86.84) و شرکتی برابر (75.09) بوده که این تفاوت، معنادار و پذیرفته شده است. میانگین مسوولیت اجتماعی برای کارکنان با مقطع تحصیلی دیپلم و زیر دیپلم (83.38)، فوق دیپلم (89.31)، کارشناسی (80.54) و کارشناسی ارشد برابر (83.55) بوده که این تفاوت، معنادار و پذیرفتنی است. همچنین میانگین مسوولیت اجتماعی برای کارکنان ساکن منطقه یک، برابر (94.29)، ساکنان منطقه دو، برابر (81.11) و ساکنان منطقه سه، برابر (77.24) بوده که این تفاوت معنادار و پذیرفتنی است. نتایج حاصل از رگرسیون چندگانه نشان می دهند چهار متغیر ازخودبیگانگی اجتماعی (Beta=-0.38)، میزان برخورداری از امکانات رفاهی (Beta=-0.20)، سکونتگاه اقتصادی اجتماعی (Beta=0.22) و تحصیلات (Beta=0.19) به ترتیب میزان اهمیتی که در تبیین متغیر وابسته داشتند، وارد معادله رگرسیونی شد و در مجموع، توانستند 0.48 درصد از واریانس متغیر وابسته را تبیین کنند و توضیح دهند (R2=0.48).

به عقیده برخی متفکران غربی، نشاندن انسان زمینی و مقهور در کنار خدایی آسمانی و قاهر جز به قیمت ازخود بیگانگی انسان و حلول شخصیتی بیگانه در ذهن و روان او تمام نمی شود. اساسا تلقی آدمی از الیناسیون (ازخود بیگانگی) و چگونگی آن، رابطه مستقیم با نحوه تلقی وی از انسان و ماهیت او دارد؛ البته، نوع نگاهی که انسان به خداوند دارد و خدایی که یک آیین معرفی می کند، متغیر دیگری است که در آن سوی معادله انسان و خدا، نقش تعیین کننده ای در اعتقاد به «ازخودبیگانگی» دارد. در تعالیم اسلامی، فطرت و دین دو حقیقت متناظر برهم تعریف شده اند و به عبارت دیگر، حقیقت واحدی در دو جلوه تکوین و تشریع به صورت فطرت و دین، ظهور نموده اند. در فلسفه اسلامی، خصوصا حکمت متعالیه، رابطه انسان با خدا و بلکه جهان با خدا عین ربط و تعلق است. در آموزه های وحیانی، حقیقت انسان نفخه ای الهی است. لذا با ذات الهی سنخیت تام داشته، همچنانکه خودفراموشی نتیجه مستقیم خدافراموشی است، خداباوری و خودیابی نیز پیوندی وثیق با یکدیگر دارند. در تعالیم عرفانی عارفان مسلمان هم، خداوند حقیقتی است که از منِ آدمی «من تر» است و لذا هرچه قرب و کشش و انجذاب به او بیشتر باشد، نه تنها آدمی از خود تهی و بیگانه نمی شود، بلکه خود را بیشتر می یابد و به سر منزل مقصود و اصل خود نائل می گردد.

ازخودبیگانگی محصول دنیای مدرن است که بر اثر تغییر در شیوه تقسیم کار، فرایند تولید و سلب مالکیت در جهان شروع به گسترش کرد که نتیجه آن چند پارگی روابط فرد با خود و جهان پیرامون و از بین رفتن اصالت انسانی است و در این بین زنان متاثر از سیاست های نابرابری و تبعیض جنسیتی، محرومیت های ناشی از سلب مالکیت و نگاه ابزاری و شیءوارگی در رسانه به شدت تحت تاثیر این مسیله قرار گرفتند. بنابراین، هدف از این تحقیق کشف و تفسیر تجربه زنان در باب ازخودبیگانگی و ارایه راهبردهای برایی رهایی از آن با استفاده از روش نظریه مبنایی است. برای گردآوری داده ها از شیوه نمونه گیری هدفمند استفاده شده است که 20 نفر از زنان شهر مشهد انتخاب شده و مورد مصاحبه عمیق قرار گرفته اند و داده های به دست آمده نیز طی سه مرحله کدگذاری تحلیل شده است. نتایج نشان می دهد: مقوله هایی از قبیل: تبعیت از سلطه، شخصیت نمایشی و سایر مقولات علی که در متن تفسیر شده اند موجب ایجاد و تشدید ازخودبیگانگی در زنان شده و وجود این شرایط توام با تضعیف قدرت اراده و اختیار در آنان فرصت تجربه کردن، شناخت از خود و استعدادها را در آنان کاهش داده است. بنابراین، برای رهایی از این جهان محصور شده زنان راهبردهای متعددی را ارایه کرده اند که مهم ترین آن ارتقای سطح آگاهی و شناخت از خود و جهان پیرامونشان است تا بتوانند به نوسازی اصالت خود مداومت ورزند و جهان اجتماعی خود را توام با آزادی و آگاهی خلق کنند.

پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر شغل زنان بر احساس ازخودبیگانگی اجتماعی در میان زنان شاغل در کادر درمان شهرستان گناباد انجام شد. این مطالعه به صورت مقطعی و با مشارکت 170 تن از زنان شاغل در این حوزه، و با استفاده از پرسشنامه ازخودبیگانگی اجتماعی به عنوان ابزار جمع آوری داده ها انجام شد. نتایج نشان داد که نوع اشتغال زنان بر احساس ازخودبیگانگی اجتماعی آنان تأثیرگذار است. علاوه بر این، نوع اشتغال زنان بر مؤلفه های مختلف ازخودبیگانگی اجتماعی مانند بیگانگی از کار با آماره F (311/17)، بیگانگی از خود با آماره F (587/20)، بیگانگی از نهادهای اجتماعی با آماره F (971/20)، بیگانگی از روابط اجتماعی با آماره F (721/5)، بیگانگی از خانواده با آماره F (045/9)، احساس بی قدرتی با آماره F (432/9)، احساس بی ریشه گی با آماره F (058/10) و احساس پوچ گرایی با آماره F (583/6) تأثیر داشته است. اشتغال زنان در حوزه خدمات درمان نه تنها در ارتقای سلامت جامعه نقش حیاتی ایفا می کند، بلکه به عنوان یکی از ارکان توسعه انسانی و اجتماعی شناخته می شود. همچنین، حضور فعال زنان در این بخش می تواند به ایجاد الگوهای مثبت در جامعه و ارتقای سرمایه اجتماعی کمک نماید. نتیجه گیری این که اشتغال زنان، به ویژه در بخش درمان، تأثیرات قابل توجهی بر احساس ازخودبیگانگی اجتماعی آنان دارد. در این زمینه، تغییرات زندگی فردی و اجتماعی ناشی از اشتغال گاهی منجر به دوری از ارزش ها و هنجارهای اجتماعی می شود. برای کاهش این احساسات ازخودبیگانگی پیشنهاد می شود به کیفیت شغل، دستمزدها، فرصت های برابر و مشارکت در تصمیم گیری ها توجه ویژه ای صورت گیرد و با افزایش هماهنگی بین شغل و علاقه فردی و ایجاد محیط کاری مناسب به ارتقای کیفیت زندگی شغلی زنان کمک گردد.

مقاله حاضر درصدد بررسی تاثیر احساس نابهنجاری اجتماعی جوانان بر بیگانگی اجتماعی- سیاسی و احساس ازخودبیگانگی آنها در ایران و تاجیکستان می باشد. از این منظر، پس از بسط فضای مفهومی موضوع پژوهش، از رویکرد رابرت مرتن، امیل دورکیم و ملوین سیمن به منظور توصیف و تبیین استفاده شده است. با کاربرد روش پیمایشی و با استفاده از تکنیک پرسشنامه بر روی 768 نفر از جوانان واقع در گروه سنی20-29 ساله که از طریق روش نمونه گیری خوشه ایی چند مرحله ایی از دو شهر تهران و دوشنبه انتخاب شده بودند، اطلاعات مورد نیاز جمع آوری گردید. جهت احتساب اعتبار شاخص ها از اعتبار محتوایی صوری و جهت احتساب روایی شاخص ها از ضریب آلفای کرونباخ با دامنه صفر تا یک استفاده شده است. یافته های تحقیق نشان می دهد که احساس نابهنجاری اجتماعی جوانان بر احساس ازخودبیگانگی و نیز بیگانگی اجتماعی - سیاسی جوانان در دو جامعه آماری ایران و تاجیکستان، رابطه و تاثیر معناداری دارد و در مجموع، 36 درصد از واریانس احساس ازخودبیگانگی جوانان را در دو جامعه ایران و تاجیکستان تبیین می کند.

پژوهش حاضر به دنبال شناخت رابطه ازخودبیگانگی شغلی با رفتار شهروندی سازمانی و سلامت اجتماعی در میان کارکنان دولتی شهر کرمان است. چارچوب نظری این تحقیق مبتنی بر نظریات ازخودبیگانگی شغلی ملوین سیمن [1] و رفتار شهروندی سازمانی پادساکف [2] است. ابزار جمع آوری اطلاعات پرسش نامه های ازخودبیگانگی شغلی سیمن، رفتار شهروندی سازمانی پادساکف و سلامت اجتماعی کییز[3] بوده است. جامعه آماری شامل کارکنان اداره های دولتی شهر کرمان در سال 96 بوده است که نمونه آن 381 نفر مطابق جدول مورگان انتخاب شده اند. روش تحقیق پیمایشی و روش های تحلیل شامل ضریب هم بستگی پیرسون و الگوی معادله ساختاری است. از آزمون کالموگروف اسمیرونوف نیز برای سنجش طبیعی بودن داده ها استفاده شده است. یافته ها رابطه خطی معکوس میان ازخودبیگانگی شغلی و رفتار شهروندی سازمانی و سلامت اجتماعی را تایید می کند. رابطه ازخودبیگانگی شغلی با متغیرهایی مانند تحصیلات، درآمد، نوع شغل و. . . معکوس و منفی است و رابطه این متغیرها با رفتار شهروندی سازمانی و سلامت اجتماعی نیز مستقیم و مثبت برآورده شده است.

جهان هستی دارای موجودات و موضوعات مختلفی است که هر کدام می توانند موضوع یک پژوهش و یا پژوهش های مختلفی واقع شوند. از میان این موضوعات، شناخت انسان، یکی از مهمترین و پرفایده ترین موضوعاتی است که می تواند مورد بحث و بررسی قرار گیرد. اندیشمندان با توجه به دغدغه هایی که نسبت به مسایل این موضوع داشته اند، برخی از آنها را مورد بحث و بررسی قرار داده اند از جمله این مسایل که در قرن های اخیر مورد تحقیق برخی از دانشمندان قرار گرفته، مسیله باخود بیگانگی انسان است. انسان ها با هر فرهنگ و زبانی که باشند، به جزء عده ای قلیل، برای انسان یک حقیقت و واقعیتی قایل هستند که با کلماتی مانند «من» و «خود» به آن اشاره می نمایند. «من» و «خود» با این که ارزشمندترین شیء نزد انسان است، ممکن است به واسطه برخی از عوامل بیرونی و درونی، مورد غفلت و فراموشی واقع شود؛ در نتیجه انسان نسبت به «من» و «خود» بی توجه و بیگانه شده، برای غیر «من» و غیر «خود» تلاش و کوشش می نماید. این پژوهش با محوریت قرآن و حدیث درصدد شناسایی عواملی است که سبب بیگانگی انسان با خود می شوند.

در این نوشتار، پدیده ی ازخودبیگانگی در محیط شهری مسکو در داستان بلند «دل سگ»، اثر میخائیل بولگاکف مورد مطالعه قرار گرفته است. این داستان بلند، سرخوردگی نویسنده از انقلاب سال 1917م روسیه را بازتاب می دهد. پرسش مطرح شده در این نوشتار این است که پدیده ی الیناسیون انسان شهرنشین، چگونه به صورت یک الگو در ادبیات داستانی شوروی شکل گرفته و بولگاکف با چه شیوه ای در صدد طرح، توصیف و حل این مسأله برآمده است؟ . خاستگاه این پژوهش در پارادایم تفسیری و روش کیفی قرار می گیرد و داستان مورد مطالعه، َ با تکنیک «گزینش نمونه مشهور» انتخاب شده است. برای تحلیل اثر از منظر جامعه شناسی نیز تئوری های بیگانگی مارکس، ماکس وبر و زیمل مبنا قرار گرفته اند. نتیجه ی پژوهش نشان می-دهد که بولگاکف توانسته با طرح داستان در قالب فابل و هجو، خطای نظریه ای و عمل انقلابی تاریخی (پراکسیس) در ایدئولوژی مارکسیسم لنینی-استالینی برای خلق انسان پرولتر شهری را در همان سال های اول انقلاب اکتبر تحلیل، و نتایج و پیامدهای منفی و مخرب آن را پیش-بینی کند. به جز این، نویسنده اهداف فرعی تری همچون مخالفت آشکار با انقلاب اکتبر روسیه را هم دنبال و عنوان کرده است.

خانواده مسلمان ایرانی در شرایط کنونی با مسائل اجتماعی متعددی روبرو است که به زعم این مقاله ناشی از فاصله گرفتن از نسخه بومی، ملی و دینی خانواده، می باشد. براین اساس هدف این پژوهش فهم و کشف الگوی سازمان اجتماعی خانواده در آموزه های قرآنی است که از طریق پاسخگویی به دو سوال زیر میسر می شود. در سازمان اجتماعی خانواده اهداف ، ارکان و کارکردهای خانواده کدامند و نظام اجتماعی خانواده چگونه سامان دهی شده است؟ روش تحقیق، کیفی و ترکیبی از سه رویکرد تحلیل گفتمان انتقادی، تحلیل محتوا کیفی، روش داده بنیاد و است.یافته های نشان می دهد، مهمترین اهداف و کارکردهای تاسیس خانواده عبارتنداز: حصول آرامش به عنوان هدفی بسترساز و در عین حال مسقل، اجتماعی کردن دین، جامعه پذیر کردن فرزندان، سلامت اجتماعی و فرزندآوری. همچنین یافته ها نشان می دهند، صورتبندی نقشی در خانواده به گونه ای تنظیم شده که نقش های نرم، عاطفی و محوری در تحقق اهداف خانواده، مربوط به موقعیت های زنانه و نقش های سخت، رسمی و ابزاری، مربوط به موقعیت های مردانه است. مهمترین نقش فرزندان احسان به والدین و مهمترین نقش نظام خویشاوندی ، حمایت اجتماعی از خانواده است. نتیجه اینکه ترکیب نقشهای زنانه و مردانه در خانواده رابطه اجتماعی دوستانه، محبت آمیز و مبتنی برایثار، آرامش، اطمینان و اعتماد را در خانواده و جامعه تولید و باز تولید می کند.